ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

14

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

وى و بكفتيم ( f . 9 ) اشهد ان لا إله الا اللّه و اشهد ان محمدا عبده و ر [ سوله ] « 1 » . امّا بعد جنين كفته‌اند مردمان دانا كه بر هر مردمى « 2 » واجبست آموختن شريعت جه شريعت از جملهء واجباتست تا جن شريعت دانسته بوذ ايمن بوذ از ضلالت و باز اندكى از علم بجشكى بياموزذ تا تن را بر درستى نكاه دارذ تا مفتعلان بجشكان تن او را هلاك نكنند و اندكى از كسب كردن حلال بياموزذ تا از حرام استغنا افتذ و به حرام ميل نه افتذ كى دين خويش را از بهر دنيا تباه كنذ . اكنون تو كى فرزند منى اندر خواستى از من كتابى « 3 » بباب بجشكى سبك و آسان تا ترا خاصه از من ياذكار بوذ و ديگر مردمان را فايده بوذ . اجابت كردم ترا بدين و يارى خواهم از خداى عزّ و جلّ به تمام كردن اين غرض انه الجواد الكريم « 4 » . آكه باش كه بجشكى بقول جالينوس از سه وجه بوذ : يك كونه از وجه تركيب و ديگر از وجه تحليل بالعكس و سديگر از وجه تحليل بالحد . اما آموختن از وجه تركيب جنان بوذ كه كفته‌اند كى ايزد سبحانه و « 5 » تعالى اين سه كونه « 6 » اجسام را از جهار عناصر آفريدست اعنى از « 6 » آتش و هوا و آب و خاك و معنى آتش بدين جايكاه اين كرمى خواهم كى از افتاب مىتابذ و مثال اين برين صفت دانذ كى كويد كياه « 7 » نبوذ الا از خاك و آب و هوا « 8 » و ( f . 10 ) آفتاب « 8 » و اكر ازين جهار يكى كم بوذ كيا نرويذ و تخم تباه شوذ و اين ظاهرست بر آن‌كس « 9 » كه باز جويذ و باز غذا حيوان كياخوار كيا بوذ و غذا حيوان كوشت‌خوار كوشت حيوان « 10 » بوذ و كون نبات ازين جهار عناصر بوذ و كون حيوان از منى ماذر و بذر بوذ يا از

--> ( 1 ) - از « ف » افزوده شد . در « ف » كلماتى ناخوانا نيز افزوده است . ( 2 ) - ف : مردى . ( 3 ) - ف : كتابى از من . ( 4 ) - ف : افزوده : . . . الصناعة . ( 5 ) - ف : « سبحانه و » ندارد . ( 6 - 6 ) - ف : اجسام را بيافريد از جهار عناصر اعنى . ( 7 ) - ف : كيا . ( 8 - 8 ) - ف : و ااتش كه تابش اافتابست . ( 9 ) - ف : ان كسى . ( 10 ) - ف : « حيوان » ندارد .